วันอาทิตย์ที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2553

หนังตะลุง

ประวัติความเป็นมาของหนังตะลุง






นักวิชาการหลายท่านเชื่อว่า มหรสพการแสดงเงาจำพวกหนังตะลุงนี้ เป็นวัฒนธรรมเก่าแก่ของมนุษยชาติ เคยปรากฏแพร่หลายมาทั้งในแถบประเทศยุโรป และเอเชีย โดยอ้างว่า มีหลักฐานปรากฏอยู่ว่า เมื่อครั้งพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชมีชัยชนะเหนืออียิปต์ ได้จัดให้มีการแสดงหนัง(หรือการละเล่นที่คล้ายกัน)เพื่อเฉลิมฉลองชัยชนะและประกาศเกียรติคุณของพระองค์ และเชื่อว่า มหรสพการแสดงเงานี้มีแพร่หลายในประเทศอียิปต์มาแต่ก่อนพุทธกาล ในประเทศอินเดีย พวกพราหมณ์แสดงหนังที่เรียกกันว่า ฉายานาฏกะ เรื่องมหากาพย์รามายณะ เพื่อบูชาเทพเจ้าและสดุดีวีรบุรุษ ส่วนในประเทศจีน มีการแสดงหนังสดุดีคุณธรรมความดีของสนมเอกแห่งจักรพรรดิ์ยวนตี่ (พ.ศ. 411 - 495) เมื่อพระนางวายชนม์



ในสมัยต่อมา การแสดงหนังได้แพร่หลายเข้าสู่ในเอเชียอาคเนย์ เขมร พม่า ชวา มาเลเซีย และประเทศไทย คาดกันว่า หนังใหญ่คงเกิดขึ้นก่อนหนังตะลุง และประเทศแถบนี้คงจะได้แบบมาจากอินเดีย เพราะยังมีอิทธิพลของพราหมณ์หลงเหลืออยู่มาก เรายังเคารพนับถือฤาษี พระอิศวร พระนารายณ์ และพระพรหม ยิ่งเรื่องรามเกียรติ์ ยิ่งถือว่าเป็นเรื่องขลังและศักดิ์สิทธิ์ หนังใหญ่จึงแสดงเฉพาะเรื่องรามเกียรติ์ เริ่มแรกคงไม่มีจอ คนเชิดหนังใหญ่จึงแสดงท่าทางประกอบการเชิดไปด้วย



เชื่อกันว่าหนังใหญ่มีอยู่ก่อนสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เพราะมีหลักฐานอ้างอิงว่า มีนักปราชญ์ผู้หนึ่งเป็นชาวเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นผู้เชี่ยวชาญทางโหราศาสตร์และทางกวี สมเด็จพระเจ้าปราสาททองทรงเรียกตัวเข้ากรุงศรีอยุธยา ต่อมาได้เป็นพระอาจารย์ของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้รับการแต่งตั้งเป็นพระมหาราชครูหรือพระโหราธิบดี และมีรับสั่งให้พระมหาราชครูฟื้นฟูการเล่นหนัง(หนังใหญ่)อันเป็นของเก่าแก่ขึ้นใหม่ ดังปรากฏในสมุทรโฆษคำฉันท์ว่า..



ไหว้เทพยดาอา- รักษ์ทั่วทิศาดร



ขอสวัสดิขอพร ลุแก่ใจดั่งใจหวัง



ทนายผู้คอยความ เร่งตามไต้ส่องเบื้องหลัง



จงเรืองจำรัสทั้ง ทิศาภาคทุกพาย



จงแจ้งจำหลักภาพ อันยงยิ่งด้วยลวดลาย



ให้เห็นแก่ทั้งหลาย ทวยจะดูจงดูดี



หนังใหญ่ แต่เดิมเรียกว่า "หนัง" นิยมเล่นกันแพร่หลายในแถบภาคกลาง ส่วนหนังตะลุง แต่เดิมคนในท้องถิ่นภาคใต้ก็เรียกสั้นๆว่า "หนัง" เช่นกัน ดังคำกล่าวที่ได้ยินกันบ่อยว่า "ไปแลหนังโนรา" จึงสันนิษฐานว่า คำว่า "หนังตะลุง" คงจะเริ่มใช้เมื่อมีการนำหนังจากภาคใต้ไปแสดงให้เป็นที่รู้จักในภาคกลาง จึงได้เกิดคำ "หนังตะลุง" และ "หนังใหญ่" ขึ้นมาเพื่อไม่ให้ซ้ำซ้อนกัน หนังจากภาคใต้เข้าไปเล่นในกรุงเทพฯ ครั้งแรกสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยพระยาพัทลุง (เผือก) นำไปเล่นที่แถวนางเลิ้ง หนังที่เข้าไปครั้งนั้นเป็นนายหนังจากจังหวัดพัทลุง คนกรุงเทพฯจึงเรียก "หนังพัทลุง" ต่อมาเสียงเพี้ยนเป็น "หนังตะลุง"



เชื่อกันว่า หนังตะลุงเลียนแบบมาจากหนังใหญ่ โดยย่อรูปหนังให้เล็กลง ในยุคแรกๆคงแสดงเรื่องรามเกียรติ์เหมือนกัน แต่เปลี่ยนบทพากย์มาเป็นภาษาท้องถิ่น เปลี่ยนเครื่องดนตรีจาก พิณพาทย์ ตะโพน มาเป็น ทับ กลอง ฉิ่ง โหม่ง ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีที่มีอยู่เดิมในภาคใต้ หลักฐานที่บอกว่าหนังตะลุงคงเลียนแบบมาจากหนังใหญ่ คือ แม้หนังตะลุงจะไม่ได้ใช้ พิณพาทย์ ตะโพน แต่ในโองการร่ายมนต์พระอิศวร(บทบูชาพระอิศวร) ก็ยังมีบทที่ว่า..



อดุลโหชันชโนทั้งผอง พิณพาทย์ ตะโพน กลอง



ข้าจะเล่นให้ท่านทั้งหลายดู



ต่อมา หนังภาคใต้หรือหนังตะลุง รับอิทธิพลของหนังชวาเข้ามาผสมผสาน จึงทำให้เกิดวิวัฒนาการใน "รูปหนัง" ขึ้นมา รูปหนังใหญ่จะเป็นแผ่นเดียวกันทั้งตัว เคลื่อนไหวอวัยวะไม่ได้ แต่รูปหนังชวาเคลื่อนไหวมือและปากได้ ส่วนใหญ่รูปหนังจะเคลื่อนไหวมือได้เพียงข้างเดียว ยกเว้นรูปกาก หรือตัวตลก และรูปนางบางตัว ที่สามารถขยับมือได้ทั้งสองข้าง รูปหนังชวามีใบหน้าที่ผิดไปจากคนจริง และหนังตะลุงก็รับแนวคิดนี้มาปรับใช้กับรูปตัวตลก เช่น แกะรูปหนูนุ้ยให้หน้าคล้ายวัว เท่งหน้าคล้ายนกกระฮัง เป็นต้น



หนังตะลุงเกิดขึ้นเมื่อใดนั้น ยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด นักวิชาการสันนิษฐานว่าคงเป็นช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เพราะกลอนหนังตะลุงนิยมแต่งเป็นกลอนแปด ซึ่งในสมัยอยุธยากลอนแปดไม่ได้เป็นที่นิยมแพร่หลาย ยิ่งในภาคใต้ วรรณกรรมพื้นบ้านรุ่นเก่าแก่ล้วนแต่งเป็นกาพย์ทั้งสิ้น กลอนแปดเพิ่งมาเป็นที่นิยมกันอย่างกว้างขวางก็เมื่อหลังสุนทรภู่แต่งเรื่องพระอภัยมณีออกเผยแพร่แล้วนี่เอง



หนังตะลุงเกิดขึ้นในภาคใต้ครั้งแรกที่จังหวัดใด ก็ยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด



ดนตรีหนังตะลุง





ดนตรีหนังตะลุงในอดีต มีความเรียบง่าย ชาวพื้นบ้านในท้องถิ่นประดิษฐ์ขึ้นได้เอง โดยใช้วัสดุในพื้นบ้าน มีทับ กลอง โหม่ง ฉิ่ง เป็นสำคัญ ปี่ ซอ เกิดขึ้นภายหลังก็คงใช้วัสดุพื้นบ้านอยู่ดี ต่อมาวัฒนธรรมภายนอกโดยเฉพาะดนตรีไทยสากล หนังตะลุงจึงเพิ่มดนตรีใหม่ๆ เข้ามาเสริม เช่น กลองชุด กีตาร์ ไวโอลีน ออร์แกน จำนวนลูกคู่เพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น ค่าราดเพิ่มขึ้น ยิ่งในปัจจุบันคนยากจนไม่มีทุนรอนพอที่จะรับหนังตะลุงไปแสดงได้เลย



ดนตรีหนังตะลุง คณะหนึ่งๆ มีดังนี้



 ทับ

ครื่องกำกับจังหวะและท่วงทำนอง ที่สำคัญที่สุด ผู้บรรเลงดนตรีชิ้นอื่นๆ ต้องคอยฟังจังหวะยักย้ายตามเพลงทับ ที่นิยมใช้มีถึง 12 เพลง คือ เพลงเดิน เพลงถอยหลังเข้าคลอง เพลิงเดินยักษ์ เพลงสามหมู่ เพลงนาดกลายออกจากวัง เพลงนางเดินป่า เพลงสรงน้ำ เพลงเจ้าเมืองออกสั่งการ เพลงชุมพล เพลงยกพล เพลงยักษ์ และเพลงกลับวัง ผู้ชำนาญที่เรียกว่ามือทับเท่านั้นจึงสามารถตีทับครบ 12 เพลงได้ ทับหนังตะลุงมี 2 ใบ ใบหนึ่งเสียงเล็กแหลม เรียกว่า "หน่วยฉับ" อีกใบหนึ่งเสียงทุ้ม เรียกว่า "หน่วยเทิง" ทับหน่วยฉับเป็นตัวยืน ทับหน่วยเทิงเป็นตัวเสริม หนังตะลุงในอดีตมีมือทับ 2 คน ไม่น้อยกว่า 60 ปีมาแล้วใช้มือทับเพียงคนเดียว ใช้ผ้าผูกไขว้กัน บางคนวางบนขา บางคนวางขาข้างหนึ่งบนทับ กดไว้ไม่ให้ทับเคลื่อนที่



โดยทั่วไป ทับนิยมทำด้วยแก่นไม้ขนุน ตบแต่งและกลึงได้ง่าย ตัดไม้ขนุนออกเป็นท่อนๆ ยาวท่อนละประมาณ 60 เซนติเมตร ฟันโกลนด้วยขวานให้เป็นรูปคล้ายกลองยาว นำมาเจาะภายใน และกลึงให้ได้รูปทรงตามต้องการลงน้ำมันชักเงาด้านนอก หุ้มด้วยหนังค่าง ตรงแก้มทับร้อยไขว้ด้วยเชือกด้วยหรือไนลอน ร้อยด้วยหวาย ลอดเข้าในปลอกหวายส่วนหลัง ดึงหวายให้ตึงเสมอกัน ก่อนใช้ทุกครั้ง ต้องชุบน้ำที่หนังหุ้ม ใช้ผ้าขนาดนิ้วก้อยอัดที่แก้มทับด้านใน ทำให้หนังตึงมีเสียงไพเราะกังวาน



 โหม่ง

เป็นเครื่องกำกับการขับบทของนายหนัง โหม่งมี 2 ใบ ร้อยเชือกแขวนไว้ในรางไม้ ห่างกันประมาณ 2 นิ้ว เรียกว่า "รางโหม่ง" ใบที่ใช้ตีเป็นเหล็กมีเสียงแหลมเรียกว่า "หน่วยจี้" อีกใบหนึ่งเสียงทุ้ม เรียกว่า "หน่วยทุ้ม" ในอดีตใช้โหม่งราง โหม่งลูกฟากก็เรียก ทำด้วยเหล็กหนาประมาณ 0.4 เซนติเมตร ยาว 10 นิ้ว กว้าง 4 นิ้ว อัดส่วนกลางให้เป็นปุ่มสำหรับตี ส่วนโหม่งหล่อใช้กันมาประมาณ 60 ปี หล่อด้วยทองสำริดรูปลักษณะเหมือนฆ้องวง การซื้อโหม่งต้องเลือกซื้อที่เข้ากับเสียงของนายหนัง อาจขูดใต้ปุ่มหรือพอกชันอุงด้านใน ให้มีใยเสียงกลมกลืนกับเสียงของนายหนัง ไม้ตีโหม่งใช้อันเดียว ปลายข้างหนึ่งพันด้วยผ้าหรือสวมยาง ทำให้โหม่งมีเสียงนุ่มนวล และสึกหรอน้อยใช้ได้นาน



 ฉิ่ง

ใช้ตีเข้าจังหวะกับโหม่ง คนตีโหม่งทำหน้าที่ตีฉิ่งไปด้วย กรับเดี๋ยวนี้ไม่ต้องใช้ นำฝาฉิ่งกระแทรกกับรางโหม่งแทนเสียงกรับได้



 กลองตุก

มีขนาดเล็กกว่ากลองมโนห์รา รูปแบบเหมือนกัน ใช้ไม้ 2 อัน โทนใช้ตีแทนกลองตุกได้



 ปี่

หนังตะลุงใช้ปี่นอกบรรเลงเพลงต่างๆ ถือเอาเพลงพัดชาเป็นเพลงครู ประกอบด้วยเพลงไทยเดิมอื่นๆ ได้แก่ เพลงสาวสมเด็จ เขมรปี่แก้ว เขมรปากท่อ ชะนีกันแสง พม่ารำขวาน พม่าแทงกบ สุดสงวน เขมรพวง ลาวดวงเดือน เพลงลูกทุ่งหลายเพลงอาศัยทำนองเพลงไทยเดิม คนเป่าปี่ก็เล่นได้ดี แม้เพลงไทยสากลที่กำลังฮิต ปี่ ซอ ก็เล่นได้ โดยไม่รู้ตัวโน๊ตเลย ซออู้ ซอด้วง ประกอบปี่ ทำให้เสียงปี่มิเล็กแหลมเกินไป ชวนฟังยิ่งขึ้น ปี่ ซอ สามารถยักย้ายจังหวะให้ช้าลงหรือเร็วขึ้นตามจังหวะทับได้อย่างกลมกลืนและลงตัว



 การบรรเลงดนตรีหนังตะลุง

แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ



1. บรรเลงดนตรีล้วน เช่น ยกเครื่อง ตั้งเครื่อง ลงโรง



2. บรรเลงเพลงประกอบการรับบท ขึ้นบท ถอนบท เลยบท เชิด บรรเลงประกอบการขับกลอนแปด กลอนคำกลอน กลอนลอดโหม่ง ประกอบการบรรยาย อิริยาบทของตัวละครและบรรเลงประกอบบทบาทเฉพาะอย่าง เช่น บทโศก ลักพา ร่ายมนต์



ปัจจุบันนี้ ดนตรีหนังตะลุงเปลี่ยนแปลงไปมาก มีเครื่องดนตรีมากขึ้น บางท่านว่าเป็นการพัฒนาให้เข้ากับสมัยนิยม แต่เป็นการทำลายเอกลักษณ์ของดนตรีหนังตะลุงไปอย่างน่าเป็นห่วง เวลา 12.00 น. ของวันที่ 16 กันยายน พ.ศ.2540 มีนายหนังระดับปริญญาโท 2 ท่าน คือ หนังนครินทร์ชาทอง จังหวัดสงขลา หนังบุญธรรม เทอดเกียรติชาติ จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้ให้สัมภาษณ์ออกทีวีช่อง 9 ยอมรับในความลืมตัวของนายหนังรุ่นใหม่ ทำให้มีค่าใช้จ่ายสูง โอกาสการแสดงน้อยลง ลูกคู่ยิ่งหายาก เพราะไม่มีคนสืบสานต่อ นี่เป็นลางบอกให้ทราบล่วงหน้า หนังตะลุงสัญลักษณ์ของภาคใต้ จะลงเอยในรูปใด

เเถวจังหวัดสงขลานั้น มีหนังตะลุงไม่กี่วงที่มีชื่อเสียง เเต่ในจังหวัดสงขลาก็คือ วงเอียดนุ้ย ซึ่งเป็นการผสมความตลกเเละเนื้อหาที่ใช้ในชีวิตประจำวัน เเต่บางครั้งอาจจะมีคำหบายคายไปบ้าง เพื่อความสนุกสนาน

98 ความคิดเห็น:

  1. เม้นแล้วนะ

    มาเม้นหั้ยเค้ากัล

    ตอบลบ
  2. เนื้อหาดี

    ไม่น่าเชื้อว่าแกจะทำเรื่องนี้

    ตอบลบ
  3. ทามมัยแกทำเรื่องนี้อ่ะ

    ตอบลบ
  4. เด่วแหะ

    อย่าเร่ง

    รีบไปไหนฟะ

    ตอบลบ
  5. เค้ารู้แล้วทามมัยแกทามเรื่องนิ๊
    55555555+

    ตอบลบ
  6. โอ้ย

    เหลืออีกตั้งเยอะ

    ขี้เกลียดพิม

    แต่ต้องทาม

    ตอบลบ
  7. พื้นหลังแกไม่สวยอ่ะ

    ทามไหม่ตะ

    ตอบลบ
  8. ทามเรื่องเด่วเองหรอ


    ไม่หนุกเลย

    ตอบลบ
  9. ใกล้ครบแล้วอีกนิดเด่ว

    ตอบลบ
  10. ไม่ ครบ ที เเสดง มิง
    อยาก หั้ย พ่อ ตาย

    ตอบลบ
  11. สั่งให้เพิ่ลปั้มจังนะ
    55+

    ตอบลบ
  12. สั่งให้เพิ่ลปั้มจังนะ
    55+

    ตอบลบ
  13. สั่งให้เพิ่ลปั้มจังนะ
    55+

    ตอบลบ
  14. สั่งให้เพิ่ลปั้มจังนะ
    55+

    ตอบลบ
  15. ครัย บอก เเค่พลัด กัล หรอก!!

    ตอบลบ
  16. เนื้อหาดีนะ แต่พื้นหลังไม่ค่อยสวย!!!

    **(ช่วยเม้นกลับกัน)

    ตอบลบ
  17. ว้าวววววววววววววววววววววววววววววววววววววววว


    5555555555555555555555555555555


    +++++++++++++++++++++++++++++++

    ตอบลบ
  18. ฮิฮิฮิฮิฮิ


    น้องนนมีหมองด้วย

    ตอบลบ
  19. เม้นกะด้วย

    นะอีน้องนน

    ตอบลบ
  20. เนื้อหาดีมาก

    เม้นกลับให้กัน..............นน

    ตอบลบ
  21. หักมุมอีกแล้วววววววว
    เหมือนเมี่ยวเลย

    คิดไม่ถึงว่าจะทำเรื่องนี้

    ตอบลบ
  22. รูป กับ รูปบล็อก กับบล็อกนี้ขลังดีจัง

    ตอบลบ
  23. เนื้อหาดีมากเลย

    แต่พื้นหลังแย่สุดๆ

    ขลังเกินไปอ่ะ

    ตอบลบ
  24. 55+ เนื้อ หาดี อ่านะ

    ตอบลบ
  25. ตัวโหม่ง มีหน้าตายังไง อ่านิ

    ตอบลบ
  26. 55555
    ทำเรื่องหนังตะลุง เข้ากับหน้าตาอ่ะนน
    คิดได้ไง

    ตอบลบ
  27. นน แร้ว หนังตะลุง หาดุได้ที่ไหน บ้าง อ่า ใน หาดใหญ่ นิ อยากดุมาก

    ตอบลบ
  28. ไม่ค่อยมีนะ เเต่ถ้าอยากดูประมาณเดือนพฤจิกาโด่ด
    ถึงจะมี สนุก มาก
    ชื่อ วง เอียดหนุ้ม อุบาด สุดๆ

    ตอบลบ
  29. เปตอง : คิด ได้ ดิ๊
    เพื่อ อนุรักษ์ วรรณกรรม ที่ จะ หาย ไป

    ตอบลบ
  30. ถ้าเกิดว่า เอา เครื่องดนตรี สากลมา ประการเล่นด้วย จะได้ แ่ะ อ่า ??

    ตอบลบ
  31. อนุรักษ์! แกเนี่ยอ่ะนะ
    55555

    เอ๊า ! เชื่อก็เชื่อ

    ตอบลบ
  32. รายนิ เนื้อหาดีเนอะมึง ตงกะเรียงความกุ แปะ


    555+

    เม้นคืนๆๆกัน

    ตอบลบ
  33. เนื้อหาเหมาะกับเจ้าของหว่ะ

    ฮ่าๆๆๆ

    ตอบลบ
  34. กระต่าย :ขอบคุงสำหรับคอมเม้นนะ

    ตอบลบ
  35. คนสร้างน่าจะเอาตัวอย่างหน้าแกไปแสดงกัลนอ

    ตอบลบ
  36. อิอิ เอาเพลงอื่นมาร้องได้ป่ะ

    ตอบลบ
  37. ตกลง ได้รึเปล่า หะ

    ตอบลบ
  38. พรุ่งนี้ก็ส่งแล้ว

    ตอบลบ
  39. เกรซเม้นจังเลยน๊ะ 555+

    ตอบลบ
  40. ไม่รุ้จิงแน่นอนเลย

    ครบๆๆๆ

    ตอบลบ
  41. กวนตีน อัย เมี่ยว !!

    ตอบลบ
  42. ขอ ขอบคุงทุก คอมเม้น นะ คับ

    ตอบลบ
  43. คอมเม้นเยอะ น่าเกียดมากกๆ T^T

    ตอบลบ
  44. เม้นกลับไห้ด้วย ของเค้ามีนิดเดยวเองง :D

    ตอบลบ
  45. ฝากเม้นบล็อกด้วยนะ

    ตอบลบ
  46. ทามแต่เรื่องนี้

    หน้าหั้ยเลย

    อิอิ

    ตอบลบ
  47. มีส่วนช่วยอนุรักษ์ประเพณีไทย
    ชอบบบบบ


    555555555

    ตอบลบ
  48. เม้นนนนนนน

    5555555
    ฝากเม้นด้วยนะ

    ตอบลบ
  49. เม้นกลับภายในคาบคอมนะจ้ะ
    55555

    ตอบลบ
  50. เม้นยังวะ 5555

    ให้ทันนะเว้ย

    ตอบลบ
  51. เม้นนนนนนนนนนกับ ให้ด้วย

    ตอบลบ
  52. เปลี่ยนพื้นหลังดิ

    ตอบลบ
  53. เขียนบทความเพิ่มตะ

    ตอบลบ
  54. คุคุคุคุคุคุคุคุ

    ตอบลบ
  55. อิจฉาจัง

    ...มีคนมาเม้นให้เยอะ

    ตอบลบ
  56. ช่วยเม้นกลับให้ด้วยนะค่ะ

    ^^

    ตอบลบ
  57. ดีจัง ทำให้มีความรู้เพิ่มมากขึ้นด้วย

    ++

    ตอบลบ
  58. อย่าลืมเม้นกลับด้วย

    ^^

    ตอบลบ
  59. มึงเม้นมากชิบหาย
    เม้นให้กูบ้าง

    ตอบลบ
  60. หนังตะลุงกับเรื่องสิ่งเล็กๆที่เรียกว่ารัก
    อันไหนสนุกกว่าหว่ะ

    55555

    ตอบลบ
  61. นน เบ่อะเนื้อหาเยอะแล้วเดี๋ยว
    คนขี้เกีนจอ่านนนน

    55555

    ตอบลบ
  62. เออ เอา เเร่ว เเต่ จะ คิด

    ตอบลบ
  63. เข้ากะหน้าแกจังแล หนังลุง555

    ตอบลบ
  64. เม้นๆๆๆๆๆๆๆๆๆให้อีก
    ชอบๆๆ
    ของแกมากแล้ว
    555+

    ตอบลบ